Η διώρυγα του Παναμά ( Canal de Panamá) είναι τεχνητός δίαυλος μήκους 82 χιλιομέτρων (51 ναυτικών μιλίων) στον Παναμά, ο οποίος ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό ωκεανό.
Είναι η δεύτερη σε ναυτιλιακή σπουδαιότητα από την άποψη των θαλάσσιων μεταφορών στον κόσμο, μετά τη Διώρυγα Σουέζ.
Ενώνει την επί του Ατλαντικού βόρεια ακτή με εκείνη του Ειρηνικού στα
νότια, χρησιμοποιώντας υδατοφράκτες με δεξαμενές, που ανυψώνουν τα πλοία
στα 26 μέτρα (85 πόδια) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, που είναι
το επίπεδο της τεχνητής Λίμνης Γκατούν και τα χαμηλώνουν πάλι στην άλλη πλευρά στο ύψος της θάλασσας.
Η πρώτη διέλευση πλοίου έγινε στις 15 Αυγούστου 1914.
Από τη δεκαετία του 1930,
άρχισε να φαίνεται η ανάγκη για επέκταση των δεξαμενών του καναλιού,
λόγω του μεγέθους των νέων πλοίων, που δεν χωρούσαν στις υπάρχουσες, και
για να χαλαρώσει η έντονη κίνηση, αλλά τα σχέδια εγκαταλείφθηκαν το
1942.
Τελικά, οι εργασίες για τις νέες δεξαμενές άρχισαν το 2007 και το
έργο παραδόθηκε για χρήση τον Ιανουάριο του 2016.
Η ημερήσια δυναμικότητα διελεύσεως της διώρυγας είναι 50 πλοία. Τα πλοία καταβάλλουν τέλη (δικαιώματα) βάσει της χωρητικότητας που έχουν (Panama canal tonnage).
Στρατιωτικά σήμερα η διώρυγα του Παναμά συνεχίζει να θεωρείται ουδέτερη θάλασσα.
Ιστορία
Ήδη από το 1501 οι άνθρωποι ονειρεύονταν μια γέφυρα νερού που να ενώνει τον Ατλαντικό Ωκεανό με τον Ειρηνικό, μέσα από τον Ισθμό του Παναμά.
Η προσπάθεια διανοίξεως της διώρυγας είχε αρχίσει από τα πολύ παλιά
χρόνια.
Πολλοί την επεχείρησαν, αλλά οι εδαφικές ανωμαλίες, η διαφορά
της στάθμης μεταξύ των δύο ωκεανών και της παλίρροιας, καθώς και ο κίτρινος πυρετός, έκαναν την κατασκευή προβληματική αν όχι αδύνατη.
Το 1859
ολοκληρώθηκε σιδηροδρομική γραμμή που διέσχιζε τον ισθμό, αφού στοίχισε
όμως πολλές απογοητεύσεις, κόπους και έξοδα.
Φαινόταν ότι τα πλοία θα
συνέχιζαν να κάνουν το γύρο του Ακρωτηρίου Χορν διαπλέοντας 8.000 μίλια
(13.000 χιλιόμετρα) παραπάνω.
Παρ' όλα αυτά, το 1876 οι Γάλλοι ίδρυσαν
τη Διεθνή Εταιρεία της Ωκεάνιας Διώρυγας, που εξουσιοδότησε και τη
γαλλική εταιρεία «Lesseps», που είχε ιδρύσει ο Φερδινάνδος Λεσσέψ, να αρχίσει τις εργασίες.
Πράγματι, το 1881 αρχίζει η γαλλική προσπάθεια.
Όμως οι τροπικοί πυρετοί, συγκεκριμένα ο κίτρινος πυρετός, προκαλούσαν μεγάλες απώλειες ζωής στο εργατικό προσωπικό.
Η κακή διαχείριση, η διαφθορά και η κλοπή, οργίαζαν.
Η προσπάθεια τερματίσθηκε άδοξα το 1888 με την πτώχευση της εταιρείας.
Οι Γάλλοι εγκατέλειψαν το σχέδιο, αφήνοντας πίσω τους σκουριασμένα μηχανήματα και τάφους χιλιάδων εργατών.
Το 1904
η αμερικανική κυβέρνηση εξαγόρασε τα γαλλικά δικαιώματα και μια στενή
λωρίδα γης που είχε μήκος 50 μίλια (80 χιλιόμετρα) και πλάτος 10 μίλια
(16 χιλιόμετρα), η λεγόμενη Ζώνη της Διώρυγας.
Ο αρχίατρος Ουίλιαμ Κρώφορντ Γκόργκας
ανέλαβε να απαλλάξει τη Ζώνη της Διώρυγας από τις ακαθαρσίες και τις
νόσους εξαιτίας των οποίων πέθαναν πολλοί εργάτες.
Δημιουργήθηκε μια
Επιτροπή για τη Διώρυγα, με πλήρη μηχανικά και διοικητικά δικαιώματα,
και η κατασκευή της άρχισε.
Ο πρώτος αρχιμηχανικός Τζων Γουάλας
παραιτήθηκε ύστερα από έναν χρόνο και ο διάδοχός του Τζων Στήβενς
αποσύρθηκε το 1907.
Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Θεόδωρος Ρούζβελτ
αντιλαμβανόταν πως αν επρόκειτο να κατασκευαστεί μία Διώρυγα του
Παναμά, δεν έπρεπε να επαναληφθούν τα λάθη που είχαν διαπράξει οι
Γάλλοι.
Το 1907 η Επιτροπή Διώρυγας ανετέθη στο στράτευμα και ο
συνταγματάρχης Τζωρτζ Ουάσινγκτον Γκέταλς
ανέλαβε τη διοίκηση.
Το κανάλι δεν θα γινόταν ένας κρίκος που θα ένωνε
απ' ευθείας τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, όπως είχαν σχεδιάσει
οι Γάλλοι, αλλά ένας υδάτινος διάδρομος, φραγμένος από ξηρά,
κατασκευασμένος στη ράχη του ισθμού.
Από τον Ατλαντικό τα πλοία θα
εισχωρούσαν μέσα σε μια διώρυγα του επιπέδου της θαλάσσης, μήκους 7
μιλίων.
Τρία φράγματα θα σήκωναν τα πλοία 26 μέτρα πάνω από το επίπεδο
της θάλασσας στην πραγματική διώρυγα.
Από εκεί θα ταξίδευαν ανεμπόδιστα
33 χιλιόμετρα στη Λίμνη Γκατούν
και θα περνούσαν μέσα από το Culebra Cut στα φράγματα του Ειρηνικού.
Το
«Pedro Miguel», το πρώτο φράγμα, θα χαμήλωνε τα πλοία 30 πόδια στην
τεχνητή λίμνη Μιραφλόρες, πλάτους 3,2 χιλιομέτρων.
Έπειτα, άλλα δύο
φράγματα θα χαμήλωναν τα υπόλοιπα 54 πόδια στο κανάλι του επιπέδου της
θάλασσας.
Από εκεί και μετά, θα απέμεναν να διασχισθούν μόνο 13,7
χιλιόμετρα έως τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Αυτό ήταν το ηράκλειο έργο που αντιμετώπισε ο Γκέταλς.
Τα
κανάλια του επιπέδου της θάλασσας στις δύο άκρες του ισθμού ήταν εύκολη
αποστολή με σκάψιμο και εκβάθυνση. Όμως τα φράγματα, με τις μεγάλες
θαλάσσιες θύρες τους, εμφάνισαν πολύ περισσότερα προβλήματα.
Το
μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν το εσωτερικό κανάλι, επειδή το ηπειρωτικό
χώρισμα ήταν 26 μέτρα ψηλότερο από το προτεινόμενο επίπεδο ύψους του
θαλάσσιου διαδρόμου.
Οι λόφοι έπρεπε να κοπούν κάθετα, σε μια έκταση 9
μιλίων στο Culebra Cut.
Πηγή υδάτων θα ήταν για το σκοπό αυτό, ο ποταμός
Τσάγρες. Αυτός όμως ήταν πολύ χαμηλότερος από το προτεινόμενο επίπεδο
των 26 μέτρων.
Έτσι κατασκευάστηκε το Φράγμα Γκατούν.
Στο Culebra Cut,
άνθρωποι και μηχανές έσκαψαν ένα βαθύ όρυγμα σε σχήμα V μέσα στο βουνό
και ανασκάφηκαν εκατομμύρια κυβικά μέτρα χώματος και πέτρας, το
μεγαλύτερο μέρος των οποιων μεταφέρθηκε στο Φράγμα Γκατούν.
Την εποχή
των βροχών υπήρχε ο κίνδυνος των κατολισθήσεων, αλλά και των πλημμυρών
του ποταμού Τσάγρες.
Οι δεξαμενές έπρεπε να γίνουν αρκετά ευρείες, ώστε να
μπορούν να χωρέσουν και τα μεγαλύτερα πλοία του Αμερικανικού Πολεμικού
Ναυτικού.
Έτσι κατασκευάστηκαν με μήκος 1,000ft (304,80m), 110ft (33,53m) και το ύψος τους στα πλάγια ισούται με πολυκατοικία
6 ορόφων.
Για να κατασκευαστεί το κανάλι του Παναμά, χρειάστηκε να
μετατοπιστεί χώμα σε ποσότητα που ανήλθε συνολικά σε 240.000.000 τόνους.
Η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να σχηματίσει 63 πυραμίδες, που η κάθε μία
να έχει το ύψος της Μεγάλης Πυραμίδας της Αιγύπτου.
Τελικά, το έργο ολοκληρώθηκε.
Στις 10 Οκτωβρίου 1913
άνοιξαν τα φράγματα της λίμνης και το νερό εισχώρησε στο κανάλι.
Άνοιξαν οι υδατοφράχτες και τα νερά του Ατλαντικού γέμισαν την πρώτη
σύρτη.
Πλήθη από υπερήφανους εργάτες μαζί με τις οικογένειές τους
ζητωκραύγασαν καθώς το πρώτο πλοίο, το ρυμουλκό «Γκέιταν»,
σημαιοστολισμένο μπήκε σφυρίζοντας μέσα στο φράγμα.
Οι μηχανικοί και οι
επίσημοι βρίσκονταν επάνω στο ρυμουλκό.
Ύστερα από ένα έτος, στις 15 Αυγούστου 1914, η Διώρυγα
παραδόθηκε στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Μέχρι το έτος 2000 βρισκόταν υπό την
οικονομική εκμετάλλευση των ΗΠΑ.
Η
Διώρυγα του Παναμά λειτουργεί χρησιμοποιώντας ένα σύστημα κλειδαριών
που ανυψώνει και κατεβάζει πλοία μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού
Ωκεανού.
Καθώς αυτοί οι ωκεανοί είναι σε διαφορετικά επίπεδα, το κανάλι
χρησιμοποιεί τρία σετ κλειδαριών - Gatun, Pedro Miguel και Miraflores -
για να ρυθμίσει το υψόμετρο ενός πλοίου.
Όταν ένα σκάφος εισέρχεται στο
κανάλι, το νερό γεμίζει τον θάλαμο κλειδαριάς για να ανυψώσει το πλοίο
στο επίπεδο της λίμνης Gatun, μια τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε για να
βοηθήσει τη λειτουργία του καναλιού.
Μετά τη διέσχιση της λίμνης, το
πλοίο κατεβαίνει πάλι μέσα από τις κλειδαριές στην απέναντι πλευρά,
επιτρέποντάς του να περάσει μέσα από τους δύο ωκεανούς.
Όλη
η διαδικασία τροφοδοτείται από τη βαρύτητα, χρησιμοποιώντας γλυκό νερό
από τις γύρω λίμνες και δεξαμενές.
Κάθε θάλαμος κλειδαριάς έχει μήκος
1.000 πόδια και πλάτος 110 πόδια, αρκετά μεγάλος για να χωρέσει τα
τεράστια φορτηγά πλοία που διασχίζουν τακτικά το κανάλι.
Αυτό το θαύμα
μηχανικής συντομεύει το ταξίδι για πλοία περίπου 8.000 μίλια, σε
σύγκριση με το ταξίδι γύρω από το νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής...!!!
Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Θεόδωρος Ρούσβελτ, είχε δηλώσει για τη Διώρυγα του Παναμά ότι είναι «ένα από τα κατορθώματα για τα οποία οι άνθρωποι της δημοκρατίας μας θα αναπολούν με
τη μεγαλύτερη υπερηφάνεια».
Πάνω από έναν αιώνα αργότερα, ο Ντόναλντ
Τραμπ απειλεί να πάρει πίσω το Κανάλι, στο όνομα της ίδιας δημοκρατίας.
Ο νεοεκλεγείς Αμερικανός πρόεδρος καταγγέλλει τα αυξημένα τέλη που
έχει επιβάλει ο Παναμάς για τη χρήση της πλωτής οδού που συνδέει τον
Ατλαντικό και τον Ειρηνικό ωκεανό.
Λέει ότι εάν τα πράγματα δεν αλλάξουν
μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον επόμενο μήνα, «θα απαιτήσουμε να επιστραφεί η Διώρυγα του Παναμά στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, πλήρως, γρήγορα και χωρίς αμφιβολία».
Ο Τραμπ εδώ και καιρό απειλεί ακόμη και συμμάχους με τιμωρητικές
ενέργειες με την ελπίδα να κερδίσει παραχωρήσεις.
Αλλά οι ειδικοί και
στις δύο χώρες είναι ξεκάθαροι: Αν δεν πάει σε πόλεμο με τον Παναμά, ο Τραμπ δεν μπορεί να επανακτήσει τον έλεγχο του Καναλιού που οι ΗΠΑ συμφώνησαν να παραχωρήσουν τη δεκαετία του 1970.
Η Διώρυγα
Πρόκειται για μια τεχνητή πλωτή οδό που χρησιμοποιεί μια σειρά από
δεξαμενές για πάνω από 82 χιλιόμετρα στη μέση του Παναμά και συνδέει τον
Ατλαντικό με τον Ειρηνικό.
Για τα πλοία, εξοικονομεί πάνω από 11.000 χιλιόμετρα, καθώς αποφεύγουν να περιπλεύσουν το Ακρωτήριο Χορν στο νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής.
Το Κανάλι εξοικονομεί για τα αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα
«σημαντικό χρόνο και ένα σημαντικό κόστος καυσίμων» και επιτρέπει
ταχύτερη παράδοση αγαθών, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για φορτία
ευαίσθητα στο χρόνο και ευπαθή αγαθά.
Η κατασκευή
Μια προσπάθεια δημιουργίας ενός καναλιού μέσω του Παναμά με
επικεφαλής τον Φερντινάν Λεσέψ, ο οποίος έχτισε τη Διώρυγα του Σουέζ της
Αιγύπτου, ξεκίνησε το 1880 όμως λίγα χρόνια αργότερα, χρεοκόπησε.
Η ελονοσία, ο κίτρινος πυρετός και άλλες τροπικές ασθένειες
αποδεκάτισαν το εργατικό δυναμικό που ήδη είχε να αντιμετωπίσει ένα
ιδιαίτερα επικίνδυνο έδαφος και σκληρές συνθήκες εργασίας στη ζούγκλα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, κατά την κατασκευή της διώρυγας χάθηκαν
περισσότερες από 20.000 ζωές.
Ο Παναμάς ήταν τότε επαρχία της Κολομβίας, η οποία αρνήθηκε να
επικυρώσει τη συνθήκη του 1901 που αδειοδοτούσε αμερικανικά συμφέροντα
για την κατασκευή του καναλιού.
Ο Ρούσβελτ απάντησε στέλνοντας πολεμικά
πλοία στις ακτές του Παναμά, τόσο του Ατλαντικού, όσο και του Ειρηνικού.
Οι ΗΠΑ προετοίμασαν επίσης ένα σύνταγμα έτοιμο για εφαρμογή μετά την
ανεξαρτησία του Παναμά, δίνοντας στις αμερικανικές δυνάμεις «το δικαίωμα
να επέμβουν σε οποιοδήποτε μέρος του Παναμά, για να αποκαταστήσουν τη
δημόσια ειρήνη και τη συνταγματική τάξη».
Τα κολομβιανά στρατεύματα δεν μπόρεσαν καν να διασχίσουν τη σκληρή ζούγκλα και ο Παναμάς κήρυξε ουσιαστικά μια αναίμακτη ανεξαρτησία τον Νοέμβριο του 1903 και σύντομα υπέγραψε μια συνθήκη που επέτρεπε σε μια αμερικάνικη κοινοπραξία να ξεκινήσει την κατασκευή.
Υπό αμερικανικό έλεγχο
Η πλωτή δίοδος άνοιξε το 1914, αλλά σχεδόν αμέσως πολλοί στον Παναμά άρχισαν να αμφισβητούν τη νομιμότητα της αμερικάνικης παρέμβασης, οδηγώντας τη χώρα στο λεγόμενο «αγώνα των γενεών» για την ακύρωση της συνθήκης με την Ουάσιγκτον.
Τη δεκαετία του 1930, οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν από το δικαίωμά τους να
παρεμβαίνουν στον Παναμά.
Μέχρι τη δεκαετία του 1970, με το διοικητικό
κόστος της να αυξάνεται απότομα, η Ουάσιγκτον πέρασε χρόνια
διαπραγματευόμενη με τον Παναμά για να παραχωρήσει τον πλήρη έλεγχο της
πλωτής οδού.
Τελικά, η κυβέρνηση Κάρτερ συνεργάστηκε με την κυβέρνηση του Ομάρ
Τορίγιος στον Παναμά υποβάλλοντας προς έγκριση δύο συνθήκες: τη «Μόνιμη Συνθήκη Ουδετερότητας» και τη «Συνθήκη της Διώρυγας του Παναμά».
Η πρώτη, η οποία συνεχίζεται στο διηνεκές, δίνει στις ΗΠΑ το
δικαίωμα να προβαίνουν τις απαιτούμενες ενέργειες ώστε να διασφαλίζουν
ότι το κανάλι παραμένει ανοιχτό και ασφαλές, ενώ η δεύτερη δήλωνε ότι οι ΗΠΑ θα παρέδιδαν το κανάλι στον Παναμά στις 31 Δεκεμβρίου 1999.
Και οι δύο συνθήκες υπογράφηκαν το 1977 και επικυρώθηκαν το επόμενο
έτος.
Οι συμφωνίες συνέχισαν να ισχύουν και μετά το 1989, όταν ο
Πρόεδρος Τζορτζ Μπους εισέβαλε στον Παναμά για να απομακρύνει τον ηγέτη
Μανουέλ Νοριέγκα.
Το Κανάλι στα χέρια του Παναμά
Η διαχείριση της διώρυγας ήταν πιο αποτελεσματική υπό τη διαχείριση
του Παναμά, καθώς η κίνηση αυξήθηκε κατά 17% μεταξύ των οικονομικών ετών
1999 και 2004 .
Οι ψηφοφόροι του Παναμά ενέκριναν μέσω δημοψηφίσματος το 2006 μια μεγάλη επέκταση του καναλιού για να μπορεί να εξυπηρετεί μεγαλύτερα και σύγχρονα φορτηγά πλοία.
Η επέκταση κράτησε μέχρι το 2016 και κόστισε περισσότερα από 5,2 δισεκατομμύρια δολάρια.
Την Κυριακή, σε τηλεοπτικό μήνυμα ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ
Μουλίνο δήλωσε ότι «κάθε τετραγωνικό μέτρο του καναλιού ανήκει στον
Παναμά και θα συνεχίσει να του ανήκει», προσθέτοντας ότι «μπορεί ο λαός
της χώρας να είναι διχασμένος σε ορισμένα βασικά ζητήματα, όμως όσον
αφορά το κανάλι μας και την κυριαρχία μας, όλοι θα ενωθούμε κάτω από τη
σημαία του Παναμά».
Η αύξηση των τελών
Το κόστος χρήσης του Καναλιού έχει αυξηθεί για τα πλοία λόγω της περσινής ξηρασίας που επηρέασαν τον επιτρεπόμενο αριθμό διελεύσεων, αναγκάζοντας τον Παναμά να μειώσει δραστικά τη ναυτιλιακή κίνηση.
Αν και οι βροχές έχουν ως επανέλθει σε μεγάλο βαθμό, ο Παναμάς λέει ότι μελλοντικές αυξήσεις τελών ενδέχεται να είναι απαραίτητες καθώς αναλαμβάνει βελτιώσεις για να καλύψει τις σύγχρονες ναυτιλιακές ανάγκες.
Ο πρόεδρος Μουλίνο διαβεβαίωσε ότι τα τέλη για τη χρήση του καναλιού “δεν καθορίζονται από ιδιοτροπία”.
Από την πλευρά του, ο Χόρχε Λουίς Κιχάνο, ο οποίος υπηρέτησε ως
διαχειριστής της Διώρυγας από το 2014 έως το 2019, είπε ότι όλοι οι
χρήστες του πλωτής διόδου υπόκεινται στα ίδια τέλη, αν και διαφέρουν
ανάλογα με το μέγεθος του πλοίου και άλλους παράγοντες.
«Μπορώ να δεχτώ ότι οι πελάτες του Καναλιού μπορεί να παραπονεθούν
για οποιαδήποτε αύξηση της τιμής, όμως αυτό δεν τους δίνει το δικαίωμα
να σκεφτούν να το πάρουν υπό τον έλεγχό τους».
Η αξίωση του Τραμπ
Ο εκλεγμένος Πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι το Κανάλι «δόθηκε στον
Παναμά και στον λαό του Παναμά, αλλά έχει διατάξεις ότι πρέπει να μας
φέρονται δίκαια.
Και δεν μας φέρθηκαν δίκαια», αναφερόμενος στη συνθήκη
του 1977, που «ανόητα», όπως είπε, παραχώρησε τη διώρυγα.
Η συνθήκη ουδετερότητας δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να δράσουν εάν η
λειτουργία του καναλιού απειληθεί λόγω στρατιωτικής σύγκρουσης, όμως όχι
να επανακτήσουν τον έλεγχο.
“Δεν υπάρχει καμία ρήτρα κανενός είδους στη συμφωνία ουδετερότητας που να επιτρέπει την ανάληψη του ελέγχου του Καναλιού”, λέει ο Κιχάνο, που τονίζει ότι “νομικά, δεν υπάρχει τρόπος, υπό κανονικές συνθήκες, να ανακτηθεί η περιοχή”.
Βίντεο με όλη την Διαδικασία Διέλευσης..
Κείμενο και Φωτογραφίες από το Διαδίκτυο και Βίντεο από το Youtube
Nικήτας Μαυράκης. Ο πρώτος άνθρωπος που πέρασε από τη διώρυγα του Παναμά
Ο πρώτος καπετάνιος που διέσχισε το κανάλι ήταν Έλληνας. Ο Νικήτας Μαυράκης, γεννημένος στην Κάσο το 1859, ήταν ο άνθρωπος που επιλέχθηκε ανάμεσα σε δεκάδες υποψήφιους να πλεύσει με το αμερικανικό SS Ancon την ημέρα των εγκαινίων στη διώρυγα. ... Παρακολουθήστε το δημοσίευμα για τον Έλληνα καπετάνιο από την Κάσο..
Στις 14 Αυγούστου 1974, ενώ ο «Αττίλας 2» ισοπέδωνε τη Μεγαλόνησο, η τότε ηγεσία στην Αθήνα υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και την κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητας», μαζί με την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων (Μπονάνος, Αραπάκης, Γαλατσάνος), διατάσσουν την τραγική και ασυγχώρητη παύση πυρός.
Εκτελώντας τις εντολές της ντροπής, εγκατέλειψαν την Κύπρο στη μοίρα της.
Το αποτέλεσμα;
* Το 37% της κυπριακής γης να πέσει στα χέρια του Αττίλα.
* Χιλιάδες νεκροί, αγνοούμενοι και ξεριζωμένοι.
* Ένα αιώνιο «Γιατί;» να αιωρείται πάνω από την προδομένη ΕΛΔΥΚ και τον κυπριακό ελληνισμό.
Όμως, όταν η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία λιποψυχούσαν, οι Έλληνες Καταδρομείς έγραφαν Ιστορία με το αίμα τους.
Μέσα στο απόλυτο σκοτάδι, η αερομεταφερόμενη Επιχείρηση «ΝΙΚΗ» –μια αποστολή αυτοκτονίας που αψήφησε κάθε στρατιωτική λογική– προσγειώνεται στην κόλαση της Λευκωσίας.
Εκεί, στην πρώτη γραμμή του πυρός, ορθώνουν το ανάστημά τους γίγαντες λεβέντες καταδρομείς των Ειδικών Δυνάμεων:
Όπως:
* Ο Διοικητής της Α’ Μοίρας Καταδρομών, Ταγματάρχης Γεώργιος Παπαμελετίου: Ο αλύγιστος ηγήτορας που αγνόησε τις παράλογες εντολές των Αθηνών, πήρε τον βαρύ οπλισμό, οργάνωσε την άμυνα και με τη φράση «Το αεροδρόμιο θα το κρατήσουμε όσο ζούμε!» έσωσε το αεροδρόμιο της Λευκωσίας από τα χέρια των Τούρκων.
* Ο Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές: Ο θρυλικός ΛΟΚατζής που με τους άνδρες του έδωσε επικές μάχες σώμα με σώμα, αποδεικνύοντας τι σημαίνει ελληνική ψυχή όταν η πατρίδα καλεί.
* Ο Επισμηναγός Ρηγάκος, Διοικητής του Σταθμού Ραντάρ στον Κορμακίτη («ΙΠΑΡΟΣ-1»), κράτησε τις τηλεπικοινωνίες υπό ελληνικό έλεγχο μέσα στη λαίλαπα των βομβαρδισμών.
* Ο Ταγματάρχης (ΠΖ) Αλέξανδρος Μανιάτης, Διοικητής της 31ης Μοίρας Καταδρομών, σχεδίασε και διηύθυνε τη θρυλική νυχτερινή κατάληψη της αετοφωλιάς του Κοτζά Καγιά στον Πενταδάκτυλο.
Αυτοί οι άνδρες δεν νικήθηκαν ποτέ στο πεδίο της μάχης. Κράτησαν την τιμή των ελληνικών όπλων ψηλά, όταν άλλοι την ξεπουλούσαν στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων.
Η προδοσία μπορεί να άφησε την Κύπρο πληγωμένη, αλλά η σπίθα της αντίστασης δεν έσβησε και ΔΕΝ θα σβήσει ποτέ.
Το 1996, η αλυσίδα της θυσίας απέκτησε δύο νέους ΗΡΩΕΣ:
1. Τάσος Ισαάκ: Ο λεβέντης που πέφτει στη νεκρή ζώνη της Δερύνειας, στις 12 Αυγούστου 1996, ξυλοκοπούμενος μέχρι θανάτου από τον τουρκικό όχλο με σιδερολοστούς, προσπαθώντας να προστατεύσει τους συναδέλφους του.
2. Σολωμός Σολωμού: Λίγες μέρες μετά, στις 14 Αυγούστου, με ένα τσιγάρο στο στόμα και με τα μάτια γεμάτα φωτιά, αψηφά τις σφαίρες των εκτελεστών, σκαρφαλώνει στον ιστό και κατεβάζει τη σημαία της κατοχής για να περάσει απευθείας στην Αθανασία.
Οι ήρωες αυτοί δεν ζητούν δάκρυα..
Ζητούν δικαίωση και μνήμη.
Όπως έγραψε και ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς:
"Χρωστάμε σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα 'ρθούνε, θα περάσουν.
Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί."
Διαδώστε την ιστορική αλήθεια: Αν θεωρείτε ότι αυτό το βίντεο αξίζει να ακουστεί από περισσότερους, κάντε μια κοινοποίηση (share).
Από 5 Αυγούστου στέλνουν ένα βίντεο και έξι φωτογραφίες, διοικητικό πρόστιμο 700 ευρώ, αφαίρεση της άδειας ικανότητας οδήγησης για 60 ημέρες, μαζί με αφαίρεση πινακίδων για την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη.
Αν η παραβίαση επαναληφθεί εντός χρονικού διαστήματος 5 ετών:
2η Παραβίαση (εντός 5ετίας)
Αφαίρεση άδειας οδήγησης: Διπλασιάζεται η χρονική διάρκεια αφαίρεσης (120 ημέρες / 4 μήνες).
Χρηματικό πρόστιμο: Επιβάλλεται εκ νέου το χρηματικό πρόστιμο των 700€.
3η Παραβίαση (εντός 5ετίας)
Αφαίρεση άδειας οδήγησης: 5 έτη (οριστική αφαίρεση για τη συγκεκριμένη περίοδο).
Επανέκδοση άδειας: Για την επαναπόκτηση της άδειας οδήγησης μετά την πάροδο των 5 ετών, απαιτείται πλήρης επανεκπαίδευση και επαναεξέταση (θεωρητική και πρακτική).
Σημείωση: Σε περιπτώσεις που η παραβίαση συνδέεται με πρόκληση ατυχήματος, εμπλέκονται επιπλέον ποινικές κυρώσεις (Άρθρο 290Α του Ποινικού Κώδικα περί επικίνδυνης οδήγησης).
Σαν σήμερα, στις 9 Αυγούστου του 1956, απαγχονίστηκαν:
Ανδρέας Ζάκος
Γεννήθηκε στο χωριό Λινού, της επαρχίας Λευκωσίας, στις 12 Νοεμβρίου
1931. Σε νεαρή ηλικία μετοίκισε με την οικογένειά του στη Λεύκα.
Απαγχονίστηκε στις 9 Αυγούστου 1956 στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας.
Ο Ανδρέας Ζάκος φοίτησε στο δημοτικό σχολείο Λεύκας και στο Παγκύπριο
Γυμνάσιο Λευκωσίας και αποφοίτησε από την Ελληνική Σχολή Σολέας.
Από
παιδί του άρεσε να μελοποιεί στίχους, εκφράζοντας έτσι το πηγαίο μουσικό
αίσθημα που τον διέκρινε.
Ήταν αγνός και ενθουσιώδης ιδεολόγος. Φιλοσοφούσε τη ζωή, λέγοντας
ότι, αν είναι να προσφέρει ο άνθρωπος τη ζωή του για τα πιστεύω του,
αξίζει να το κάνει ενόσω είναι νέος.
Εργαζόταν ως σχεδιαστής στην Κυπριακή Μεταλλευτική Εταιρεία.
Αγωνίστηκε σκληρά για τα δίκαια των εργαζομένων και πέτυχε, με τις
προσπάθειές του, να συντονίσει τις δραστηριότητες των εθνικοφρόνων
σωματείων των γύρω χωριών για εθνική δράση.
Η εθνική του προσφορά
ξεκίνησε αμέσως μετά το 1950 με ενέργειες που αποσκοπούσαν στην τόνωση
του εθνικού φρονήματος του λαού.
Ο μεγαλύτερός του αδελφός Γεώργιος υπήρξε ένας από τους πυρήνες της
ΠΕΟΝ, μια από τις προεπαναστατικές ενέργειες της οποίας ήταν και η
δολιοφθορά στα ηλεκτροφόρα καλώδια της Αρχής Ηλεκτρισμού, με αποτέλεσμα
τη συσκότιση της Λευκωσίας και τη διάλυση των εορταστικών εκδηλώσεων για
τη στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ στο Κυβερνείο το Μάιο 1953.
Πρωτοσέλιδο της εποχής
Ο Γιώργος προσπαθούσε να κρατήσει μακριά από τα μυστικά της Οργάνωσης
το φλογερό αδελφό του Ανδρέα, ο οποίος όμως εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ με το
ξεκίνημα του αγώνα και όργωσε την περιοχή Λεύκας-Πύργου, ετοίμασε
κρησφύγετα και στρατολόγησε άνδρες ως μέλη της ΕΟΚΑ.
Για να μπορεί
απερίσπαστα να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον αγώνα, ο Ανδρέας
κατέφυγε σε ανταρτική ομάδα στην περιοχή της Γαληνής, όπου επιδόθηκε σε
αναγνωρίσεις στόχων για μελλοντικές επιθέσεις και δολιοφθορές, σύμφωνα
με οδηγίες του Αρχηγού Διγενή.
Στην επίθεση της 15ης Δεκεμβρίου 1955
στην τοποθεσία Μερσινάκι, κατά την οποία έπεσε ο Χαράλαμπος Μούσκος, ο
Ανδρέας Ζάκος συνελήφθη πληγωμένος μαζί με το Χαρίλαο Μιχαήλ,
καταδικάστηκαν σε θάνατο και απαγχονίστηκαν στις Κεντρικές Φυλακές
Λευκωσίας μαζί με τον Ιάκωβο Πατάτσο.
Ως τελευταία χάρη, πριν από τον απαγχονισμό του, ζήτησε και άκουσε
μουσική Μπαχ και Μπετόβεν.
Γράφει σχετικά στον αδελφό του Γιώργο:
«Η ώρα του θανάτου πλησιάζει, μα στην ψυχή μας φωλιάζει ηρεμία.
Τη
στιγμή αυτή ακούμε την Ηρωική Συμφωνία του Μπετόβεν.
Στη θέση που
βρισκόμαστε τώρα ούτε με το μικροσκόπιο δεν μπορούμε να ανακαλύψουμε πού
υπάρχει τραγωδία στο θάνατο…».
Ανδρέας Ζάκος, Χαρίλαος Μιχαήλ, Ιάκωβος Πατάτσος
Χαρίλαος Μιχαήλ
Η δήλωση του Χαρίλαου Μιχαήλ μετά την ετυμηγορία του δικαστηρίου προς τον δικηγόρο του, έμεινε στην ιστορία:
«Είχα το φόβο, κύριε Μαρκίδη, μήπως ο δικαστής μού χάριζε τη ζωή επειδή είμαι νεαρός. Πώς θα αντίκριζα τότε τον Ζάκο;».
Ο Ιάκωβος Πατάτσος, συνελήφθη μετά από την απόπειρα εκτέλεσης κάποιου αστυνομικού, συνεργάτη των Βρετανών.
Ο Τουρκοκύπριος που αποπειράθηκε αρχικά να τον συλλάβει, έπεσε νεκρός
από τα πυρά συναγωνιστή του, τον οποίο ο Ιάκωβος δεν πρόδωσε ποτέ, με
αποτέλεσμα να καταδικαστεί εκείνος σε θάνατο. Στις φυλακές, ο Ιάκωβος
δίδασκε σε συγκρατούμενούς του, την Αγία Γραφή.
Στο τελευταίο του γράμμα προς τον αδελφό του, ο Ανδρέας Ζάκος γράφει:
«Αγαπητέ αδελφέ, όταν θα πάρεις το γράμμα μου αυτό θα έχω φύγει για πάντα. Υπάρχει κανείς που θα μείνει;
Η ώρα του θανάτου πλησιάζει, μα στην ψυχή μας φωλιάζει η ηρεμία.
Τη στιγμή αυτή ακούμε την ηρωϊκή συμφωνία του Μπετόβεν…
Νομίζω όμως ότι μόνο με την εκτέλεση θα μπορέσω να μείνω πάντα νέος κι αθάνατος…».
Πατάτσος Ιάκωβος
Ο Ιάκωβος Πατάτσος, ένας ακόμα ήρωας του απελευθερωτικού αγώνα της
ΕΟΚΑ, γεννήθηκε την 1η Ιουλίου 1934 στη Λευκωσία και πέθανε στις 9
Αυγούστου 1956.
Τελείωσε το δημοτικό σχολείο «Ελένειο» στη Λευκωσία και
ήταν απόφοιτος της Σχολής Σαμουήλ.
Οργανωμένος στην ΟΧΕΝ Λευκωσίας,
αποτέλεσε ένα από τα πρώτα στελέχη της πρωτεύουσας, σχεδιάζοντας και
εκτελώντας πληθώρα επιχειρήσεων.
Με την έναρξη του αγώνα κατατάχθηκε σε
ομάδες ρίψης βομβών και αργότερα στο εκτελεστικό Λευκωσίας.
Το ΤΕΣ είχε περιουσία σχεδόν 195,3 εκατ. ευρώ και πάνω από 5,6 εκατ. ευρώ πραγματοποιημένα έσοδα την τετραετία 2022-2025 – Μετά την κατάργησή του, τα περιουσιακά στοιχεία και οι πόροι πέρασαν στο ΤΑΕΘΑ.
Στιγμιότυπο από εκπαιδευτικές βολές του Πολεμικού Ναυτικού. Η εικόνα
χρησιμοποιείται συμβολικά στο θέμα για την κατάργηση του Ταμείου Εθνικού
Στόλου και τη μεταφορά της περιουσίας και των πόρων του στο ΤΑΕΘΑ.
Το Ταμείο Εθνικού Στόλου καταργήθηκε και ενσωματώθηκε στο νέο Ταμείο Ακινήτων Εθνικής Άμυνας, έχοντας στον τελευταίο δημοσιευμένο ισολογισμό του συνολική περιουσία 195,26 εκατ. ευρώ.
Το μεγαλύτερο μέρος της αφορούσε ακίνητα, ενώ το ΤΕΣ διέθετε παράλληλα εκατομμύρια ευρώ σε χρηματοοικονομικά στοιχεία και ταμειακά διαθέσιμα και πραγματοποιούσε σταθερά ετήσια έσοδα.
Ρεπορτάζ: Ιωάννα Ηλιάδη
Μόνο την τετραετία 2022-2025, τα πραγματοποιημένα έσοδα του Ταμείου ξεπέρασαν τα 5,6 εκατ. ευρώ. Το 2025, την τελευταία πλήρη οικονομική χρήση πριν από την κατάργησή του, εισέπραξε 1.758.915,82 ευρώ, χωρίς επιχορήγηση από τον τακτικό κρατικό προϋπολογισμό.
Ανακαλύψτε και άλλα
Πολεμική αεροπορία
Θέματα ασφαλείας
Στρατιωτικοί
Τα χρήματα αυτά δεν υπήρχαν απλώς σε έναν λογαριασμό. Η περιουσία του ΤΕΣ χρηματοδοτούσε ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού, από συντηρήσεις κτιρίων και εγκαταστάσεων μέχρι σκοπούς που συνδέονταν με πολεμικά πλοία, επάκτια άμυνα και πολεμικό υλικό. Το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό αναφέρει ότι περίπου 30 εκατ. ευρώ είχαν διατεθεί την τελευταία 15ετία για τους θεσμοθετημένους σκοπούς του Ταμείου.
Από τις 19 Μαΐου 2026, το ΤΕΣ έπαψε να υφίσταται ως αυτοτελές Ταμείο του Πολεμικού Ναυτικού και η περιουσία, οι πόροι, τα διαθέσιμα και τα δικαιώματά του πέρασαν στο ενιαίο ΤΑΕΘΑ, μαζί με εκείνα του Ταμείου Εθνικής Άμυνας και του Ταμείου Αεροπορικής Άμυνας.
Το
ερώτημα συνεπώς δεν είναι εάν τα 195 εκατομμύρια ευρώ «εξαφανίστηκαν». Δεν πρόκειται
άλλωστε για 195 εκατ. ευρώ σε μετρητά,
αλλά για το σύνολο της περιουσίας του
ΤΕΣ, με κυρίαρχο στοιχείο τα ακίνητα.
Το
κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο:
Περιουσία κοντά στα 195 εκατ. ευρώ επί σειρά ετών
Ο τελευταίος δημοσιευμένος ισολογισμός του ΤΕΣ αφορά το οικονομικό έτος 2023 και εμφανίζει συνολικά περιουσιακά στοιχεία 195.255.799,83 ευρώ.
Από αυτά, περίπου 177,07 εκατ. ευρώ ήταν ακίνητα, 12,52 εκατ. ευρώ λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία και 3,38 εκατ. ευρώ ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα.
Οι συνολικές υποχρεώσεις ήταν μόλις περίπου 200.000 ευρώ, με αποτέλεσμα η καθαρή περιουσία να διαμορφώνεται σε περίπου 195,06 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα δεν αποτελεί συγκυριακή αποτίμηση ενός έτους. Οι δημοσιευμένοι ισολογισμοί δείχνουν ότι το ΤΕΣ διατηρούσε επί σειρά ετών περιουσία κοντά στα 192-195 εκατ. ευρώ.
Έτος
Συνολικά περιουσιακά στοιχεία
Ακίνητα
Ταμειακά διαθέσιμα
2019
191,57 εκ. €
174,26 εκ. €
2,04 εκ. €
2020
194,60 εκ. €
176,24 εκ. €
2,22 εκ. €
2021
195,08 εκ. €
176,26 εκ. €
2,53 εκ. €
2022
194,71 εκ. €
177,09 εκ. €
2,91 εκ. €
2023
195,26 εκ. €
177,07 εκ. €
3,38 εκ. €
Τα ακίνητα παρέμεναν σταθερά πάνω από τα 174 εκατ. ευρώ, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα αυξήθηκαν από περίπου 2 εκατ. ευρώ το 2019 σε 3,38 εκατ. ευρώ το 2023.
Πρόκειται, επομένως, για έναν φορέα με πραγματικό ενεργητικό, ακίνητη περιουσία και χρηματοοικονομικά στοιχεία και όχι για ένα Ταμείο που υπήρχε μόνο θεσμικά.
Πάνω από 5,6 εκατ. ευρώ πραγματικά έσοδα σε τέσσερα χρόνια
Η περιουσία του Ταμείου δεν είχε μόνο λογιστική αξία. Παρήγαγε πραγματικά και επαναλαμβανόμενα έσοδα.
Τα ποσά που ακολουθούν είναι τα πραγματοποιημένα έσοδα κάθε έτους και όχι οι αρχικές προβλέψεις των προϋπολογισμών:
Έτος
Πραγματοποιημένα έσοδα
2022
986.875 €
2023
1.503.323 €
2024
1.359.940,70 €
2025
1.758.915,82 €
Σύνολο 2022-2025
5.609.054,52 €
Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, το Ταμείο Εθνικού Στόλου πραγματοποίησε συνεπώς πάνω από 5,6 εκατ. ευρώ έσοδα.
Το 2025 ήταν μάλιστα η καλύτερη χρονιά της συγκεκριμένης τετραετίας, με σχεδόν 1,76 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, 1.262.970,51 ευρώ καταγράφηκαν ως έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα, 158.594,79 ευρώ ως λοιπά έσοδα και 333.143 ευρώ ως έκτακτα έσοδα.
Στην κατηγορία των επιχορηγήσεων από τον Τακτικό Κρατικό Προϋπολογισμό καταγράφεται μηδενικό ποσό.
Αυτό είναι κρίσιμο για την αποτίμηση της κατάργησης του ΤΕΣ: το Ταμείο δεν περίμενε κάθε χρόνο κρατική επιχορήγηση για να αποκτήσει πόρους. Διαχειριζόταν περιουσία η οποία απέφερε έσοδα.
900.000 ευρώ από μισθώματα περίμενε μόνο για το 2026
Ο προϋπολογισμός του ΤΕΣ για το 2026 δείχνει ακόμη πιο καθαρά από πού προέρχονταν τα χρήματα.
Το Ταμείο είχε προβλέψει συνολικά έσοδα 1.345.000 ευρώ.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν:
900.000 ευρώ από μισθώματα
50.000 ευρώ από δεδουλευμένα μισθώματα
100.000 ευρώ από τόκους καταθέσεων στην Τράπεζα της Ελλάδος
90.000 ευρώ από τόκους ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου
συνολικά 80.000 ευρώ από μερίσματα εισηγμένων μετοχών
20.000 ευρώ από δωρεές
Το ΤΕΣ διέθετε δηλαδή ακίνητη περιουσία που απέφερε μισθώματα, καταθέσεις και τίτλους που απέδιδαν τόκους, καθώς και μετοχές που παρήγαγαν μερίσματα.
Στην επίσημη περιγραφή του Ταμείου από το Πολεμικό Ναυτικό αναφέρονται επιπλέον ως πηγές εσόδων η εκμετάλλευση κτημάτων στις ζώνες Ναυτικών Οχυρών, δωρεές και κληροδοσίες, η εκποίηση άχρηστου υλικού του ΠΝ, εργασίες που εκτελούνταν για τρίτους στα συνεργεία του Ναυτικού και η χρήση πλωτών δεξαμενών του ΠΝ από ιδιώτες.
Τα έσοδα επέστρεφαν σε ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού
Ακόμη σημαντικότερη είναι η πλευρά των δαπανών.
Στον προϋπολογισμό του 2026 προβλέπονταν 330.000 ευρώ για συντήρηση και επισκευή κτιρίων που στεγάζουν υπηρεσίες του Πολεμικού Ναυτικού.
Υπήρχαν επιπλέον 210.000 ευρώ για συντήρηση και επισκευή κτιρίων.
Μόνο οι δύο συγκεκριμένες κατηγορίες αντιστοιχούσαν σε 540.000 ευρώ.
Προβλέπονταν επίσης 292.000 ευρώ για λοιπά επενδυτικά κτίρια, καθώς και δαπάνες που συνδέονταν με τεχνικές υπηρεσίες, συντήρηση εξοπλισμού και άλλες ανάγκες.
Άρα τα έσοδα από την περιουσία του ΤΕΣ δεν αποτελούσαν έναν αφηρημένο οικονομικό πόρο. Μετατρέπονταν σε συγκεκριμένες δαπάνες.
Το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό περιγράφει ακόμη ευρύτερο ιστορικό σκοπό του Ταμείου: χρηματοδότηση για ναυπήγηση ή αγορά πολεμικών πλοίων, μετασκευές, εγκαταστάσεις επάκτιας άμυνας, εγκαταστάσεις ξηράς πολεμικού προορισμού και προμήθεια πολεμικού υλικού.
Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του ΠΝ, κατά την τελευταία δεκαπενταετία είχαν διατεθεί περίπου 30 εκατ. ευρώ για την εξυπηρέτηση των συγκεκριμένων σκοπών.
Πάνω από 18 εκατ. σε διαθέσιμα και χρεόγραφα λίγο πριν από τη μετάβαση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του 2026.
Στο μηνιαίο δελτίο Μαΐου καταγράφονται:
4.717.148 ευρώ διαθέσιμα
13.510.031 ευρώ χρεόγραφα
Δηλαδή πάνω από 18,2 εκατ. ευρώ συνολικά σε διαθέσιμα και χρηματοοικονομικά στοιχεία, χωρίς στο ποσό αυτό να περιλαμβάνεται η ακίνητη περιουσία.
Στα χρεόγραφα περιλαμβάνονταν περίπου 2,15 εκατ. ευρώ σε τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου και περίπου 11,36 εκατ. ευρώ σε μετοχές και λοιπές συμμετοχές.
Για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026 καταγράφονται επίσης συνολικά έσοδα περίπου 618.251 ευρώ και δαπάνες περίπου 146.639 ευρώ.
Το δελτίο αφορά τη μεταβατική περίοδο κατά την οποία άρχισε να λειτουργεί το ΤΑΕΘΑ. Τα ποσά αυτά, επομένως, δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως «χαμένα».
Μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν ως συγκεκριμένη βάση για να ζητηθεί από το ΥΠΕΘΑ να δείξει πού μεταφέρθηκαν και πώς εμφανίζονται πλέον στους λογαριασμούς του νέου Ταμείου.
Στις 19 Μαΐου 2026 το ΤΕΣ έπαψε να είναι αυτοτελές Ταμείο
Η συγχώνευση είχε θεσμοθετηθεί με τον καταστροφικό νόμο Δένδια.
Το Ταμείο Εθνικής Άμυνας του Στρατού Ξηράς, το Ταμείο Εθνικού Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού και το Ταμείο Αεροπορικής Άμυνας συγχωνεύθηκαν στο νέο Ταμείο Ακινήτων Εθνικής Άμυνας.
Η επίσημη λειτουργία του ΤΑΕΘΑ άρχισε στις 19 Μαΐου 2026.
Το νέο Ταμείο κατέστη καθολικός διάδοχος των τριών φορέων. Σε αυτό μεταφέρθηκαν τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις, οι χρηματοδοτήσεις, τα έργα και τα προγράμματα των προηγούμενων Ταμείων.
Ο νόμος προβλέπει επίσης τη μεταφορά της κινητής και ακίνητης περιουσίας, των υπολοίπων των τραπεζικών λογαριασμών και των ταμειακών διαθεσίμων.
Άρα υπάρχει σαφής νομική απάντηση στο πρώτο επίπεδο του ερωτήματος «πού πήγαν τα χρήματα;»: Στο ΤΑΕΘΑ.
Από το Ταμείο του Στόλου σε κοινό «κουμπαρά»
Εδώ βρίσκεται όμως η ουσιαστική αλλαγή.
Το Ταμείο Εθνικού Στόλου είχε συγκεκριμένο προορισμό που συνδεόταν με το Πολεμικό Ναυτικό.
Το ΤΑΕΘΑ αποτελεί ενιαίο Ταμείο για το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στους πόρους του εντάχθηκε το σύνολο των πόρων των τριών Ταμείων που καταργήθηκαν, μαζί με τα έσοδα που παράγονται από τη διαχείριση και αξιοποίηση της περιουσίας.
Η κατανομή γίνεται πλέον κεντρικά.
Δεν υπάρχει στον νέο μηχανισμό η ίδια αυτόματη σύνδεση που υπήρχε προηγουμένως ανάμεσα στην περιουσία του ΤΕΣ και στις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.
Ένα ευρώ που προέρχεται σήμερα από ακίνητο που ανήκε στο Ταμείο Εθνικού Στόλου δεν προκύπτει ότι επιστρέφει αυτομάτως στον προϋπολογισμό του ΓΕΝ.
Αυτό ακριβώς χρειάζεται να αποτυπωθεί με στοιχεία.
Ποιος αποφασίζει πλέον για τα χρήματα
Το ΤΑΕΘΑ διοικείται από εξαμελή Διοικούσα Επιτροπή.
Σε αυτή συμμετέχουν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ως πρόεδρος, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ και οι Αρχηγοί ΓΕΣ, ΓΕΝ και ΓΕΑ.
Μεταξύ των αρμοδιοτήτων της Διοικούσας Επιτροπής περιλαμβάνονται η διαχείριση της περιουσίας, η είσπραξη και κατανομή των πόρων, η διενέργεια των δαπανών και η έγκριση των προϋπολογισμών, ισολογισμών και απολογισμών.
Ο Αρχηγός ΓΕΝ συμμετέχει επομένως στη διοίκηση του νέου Ταμείου.
Το Πολεμικό Ναυτικό, όμως, δεν διαθέτει πλέον το δικό του αυτοτελές Ταμείο, με τα δικά του έσοδα και τον ειδικό ναυτικό προορισμό που είχε επί περισσότερα από έναν αιώνα.
Πόσα έχασε τελικά το Πολεμικό Ναυτικό;
Αυτό ακριβώς ζητά να μάθει τώρα η ΠΟΕΣ από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια.
Στο έγγραφό της επισημαίνει ότι σημαντικό μέρος των αναγκών του Πολεμικού Ναυτικού καλυπτόταν από τα έσοδα του καταργηθέντος Ταμείου Εθνικού Στόλου και ζητά να γνωστοποιηθεί σε ποιο ύψος εκτιμάται η ετήσια απώλεια εσόδων του ΠΝ και από ποια πηγή χρηματοδότησης προβλέπεται να καλυφθεί.
Το ΤΕΣ είχε δική του περιουσία. Η περιουσία αυτή παρήγαγε επαναλαμβανόμενα έσοδα. Τα έσοδα χρησιμοποιούνταν για συγκεκριμένες ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού. Το Ταμείο καταργήθηκε και η περιουσία του εντάχθηκε σε έναν ενιαίο μηχανισμό, στον οποίο η κατανομή των πόρων γίνεται κεντρικά.
Επομένως το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα για το ΓΕΝ πρέπει να παρουσιαστεί με αριθμούς.
Το Armyvoice είχε αναδείξει το ζήτημα πριν από την ψήφιση
Η κατάργηση των τριών Ταμείων είχε προκαλέσει ερωτήματα πολύ πριν από την έναρξη λειτουργίας του ΤΑΕΘΑ.
195,26 εκατ. ευρώ συνολική περιουσία στον τελευταίο δημοσιευμένο ισολογισμό του 2023.
Περίπου 177,07 εκατ. ευρώ ακίνητα.
Πάνω από 5,6 εκατ. ευρώ πραγματοποιημένα έσοδα την τετραετία 2022-2025.
1,76 εκατ. ευρώ έσοδα μόνο το 2025.
4,72 εκατ. ευρώ διαθέσιμα και 13,51 εκατ. ευρώ χρεόγραφα στο δελτίο Μαΐου 2026.
Περίπου 30 εκατ. ευρώ χρηματοδότηση για τους θεσμοθετημένους σκοπούς του κατά την τελευταία δεκαπενταετία, σύμφωνα με το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό.
Εκείνο που δεν έχει παρουσιαστεί με την ίδια σαφήνεια είναι πόσα από τα έσοδα που παράγει πλέον η πρώην περιουσία του ΤΕΣ διατίθενται στο Πολεμικό Ναυτικό μετά την ενοποίηση.
Το ίδιο πρέπει να γίνει για το πρώην Ταμείο Εθνικής Άμυνας και το πρώην Ταμείο Αεροπορικής Άμυνας.
Το ΥΠΕΘΑ μπορεί να δώσει για κάθε Κλάδο τρεις απλούς αριθμούς:
Τι περιουσία εισέφερε. Πόσα έσοδα δημιουργεί αυτή η περιουσία. Πόσα από αυτά επιστρέφουν στον ίδιο Κλάδο.
Μόνο τότε θα μπορεί να αποτιμηθεί εάν η κατάργηση των τριών αυτοτελών Ταμείων δημιούργησε πραγματικό οικονομικό όφελος ή εάν απλώς συγκέντρωσε σε έναν κοινό μηχανισμό περιουσία και έσοδα που προηγουμένως είχαν σαφή σύνδεση με τον Στρατό Ξηράς, το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία.
Για το Πολεμικό Ναυτικό ο λογαριασμός «πριν» είναι ήδη διαθέσιμος. Αυτό που λείπει είναι ο λογαριασμός «μετά».
Συντάκτης Ιωάννα Ηλιάδη
Η Ιωάννα Ηλιάδη είναι δημοσιογράφος, μέλος της ΕΣΗΕΑ. Ιδρύτρια του Armyvoice.gr, διαπιστευμένη στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας από το 1991, με εξειδίκευση σε θέματα άμυνας, στρατιωτικού προσωπικού και δημόσιας ιστορίας.
