Στις 15 Αυγούστου 1914, η Διώρυγα του Παναμά παραδόθηκε στη διεθνή ναυσιπλοΐα.

  

Η διώρυγα του Παναμά ( Canal de Panamá) είναι τεχνητός δίαυλος μήκους 82 χιλιομέτρων (51 ναυτικών μιλίων) στον Παναμά, ο οποίος ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό ωκεανό. 

Είναι η δεύτερη σε ναυτιλιακή σπουδαιότητα από την άποψη των θαλάσσιων μεταφορών στον κόσμο, μετά τη Διώρυγα Σουέζ. 

Ενώνει την επί του Ατλαντικού βόρεια ακτή με εκείνη του Ειρηνικού στα νότια, χρησιμοποιώντας υδατοφράκτες με δεξαμενές, που ανυψώνουν τα πλοία στα 26 μέτρα (85 πόδια) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, που είναι το επίπεδο της τεχνητής Λίμνης Γκατούν και τα χαμηλώνουν πάλι στην άλλη πλευρά στο ύψος της θάλασσας.

Η πρώτη διέλευση πλοίου έγινε στις 15 Αυγούστου 1914. 

Από τη δεκαετία του 1930, άρχισε να φαίνεται η ανάγκη για επέκταση των δεξαμενών του καναλιού, λόγω του μεγέθους των νέων πλοίων, που δεν χωρούσαν στις υπάρχουσες, και για να χαλαρώσει η έντονη κίνηση, αλλά τα σχέδια εγκαταλείφθηκαν το 1942. 

Τελικά, οι εργασίες για τις νέες δεξαμενές άρχισαν το 2007 και το έργο παραδόθηκε για χρήση τον Ιανουάριο του 2016.

Η ημερήσια δυναμικότητα διελεύσεως της διώρυγας είναι 50 πλοία. Τα πλοία καταβάλλουν τέλη (δικαιώματα) βάσει της χωρητικότητας που έχουν (Panama canal tonnage).

Στρατιωτικά σήμερα η διώρυγα του Παναμά συνεχίζει να θεωρείται ουδέτερη θάλασσα.

Ιστορία

Ήδη από το 1501 οι άνθρωποι ονειρεύονταν μια γέφυρα νερού που να ενώνει τον Ατλαντικό Ωκεανό με τον Ειρηνικό, μέσα από τον Ισθμό του Παναμά. 

Η προσπάθεια διανοίξεως της διώρυγας είχε αρχίσει από τα πολύ παλιά χρόνια. 

Πολλοί την επεχείρησαν, αλλά οι εδαφικές ανωμαλίες, η διαφορά της στάθμης μεταξύ των δύο ωκεανών και της παλίρροιας, καθώς και ο κίτρινος πυρετός, έκαναν την κατασκευή προβληματική αν όχι αδύνατη. 

Το 1859 ολοκληρώθηκε σιδηροδρομική γραμμή που διέσχιζε τον ισθμό, αφού στοίχισε όμως πολλές απογοητεύσεις, κόπους και έξοδα. 

Φαινόταν ότι τα πλοία θα συνέχιζαν να κάνουν το γύρο του Ακρωτηρίου Χορν διαπλέοντας 8.000 μίλια (13.000 χιλιόμετρα) παραπάνω. 

Παρ' όλα αυτά, το 1876 οι Γάλλοι ίδρυσαν τη Διεθνή Εταιρεία της Ωκεάνιας Διώρυγας, που εξουσιοδότησε και τη γαλλική εταιρεία «Lesseps», που είχε ιδρύσει ο Φερδινάνδος Λεσσέψ, να αρχίσει τις εργασίες. 

Πράγματι, το 1881 αρχίζει η γαλλική προσπάθεια. 

Όμως οι τροπικοί πυρετοί, συγκεκριμένα ο κίτρινος πυρετός, προκαλούσαν μεγάλες απώλειες ζωής στο εργατικό προσωπικό. 

Η κακή διαχείριση, η διαφθορά και η κλοπή, οργίαζαν. 

Η προσπάθεια τερματίσθηκε άδοξα το 1888 με την πτώχευση της εταιρείας. 

Οι Γάλλοι εγκατέλειψαν το σχέδιο, αφήνοντας πίσω τους σκουριασμένα μηχανήματα και τάφους χιλιάδων εργατών.

Το 1904 η αμερικανική κυβέρνηση εξαγόρασε τα γαλλικά δικαιώματα και μια στενή λωρίδα γης που είχε μήκος 50 μίλια (80 χιλιόμετρα) και πλάτος 10 μίλια (16 χιλιόμετρα), η λεγόμενη Ζώνη της Διώρυγας. 

Ο αρχίατρος Ουίλιαμ Κρώφορντ Γκόργκας ανέλαβε να απαλλάξει τη Ζώνη της Διώρυγας από τις ακαθαρσίες και τις νόσους εξαιτίας των οποίων πέθαναν πολλοί εργάτες. 

Δημιουργήθηκε μια Επιτροπή για τη Διώρυγα, με πλήρη μηχανικά και διοικητικά δικαιώματα, και η κατασκευή της άρχισε. 

Ο πρώτος αρχιμηχανικός Τζων Γουάλας παραιτήθηκε ύστερα από έναν χρόνο και ο διάδοχός του Τζων Στήβενς αποσύρθηκε το 1907.

Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Θεόδωρος Ρούζβελτ αντιλαμβανόταν πως αν επρόκειτο να κατασκευαστεί μία Διώρυγα του Παναμά, δεν έπρεπε να επαναληφθούν τα λάθη που είχαν διαπράξει οι Γάλλοι. 

Το 1907 η Επιτροπή Διώρυγας ανετέθη στο στράτευμα και ο συνταγματάρχης Τζωρτζ Ουάσινγκτον Γκέταλς ανέλαβε τη διοίκηση. 

Το κανάλι δεν θα γινόταν ένας κρίκος που θα ένωνε απ' ευθείας τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, όπως είχαν σχεδιάσει οι Γάλλοι, αλλά ένας υδάτινος διάδρομος, φραγμένος από ξηρά, κατασκευασμένος στη ράχη του ισθμού. 

 

 

Από τον Ατλαντικό τα πλοία θα εισχωρούσαν μέσα σε μια διώρυγα του επιπέδου της θαλάσσης, μήκους 7 μιλίων. 

Τρία φράγματα θα σήκωναν τα πλοία 26 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας στην πραγματική διώρυγα. 

Από εκεί θα ταξίδευαν ανεμπόδιστα 33 χιλιόμετρα στη Λίμνη Γκατούν και θα περνούσαν μέσα από το Culebra Cut στα φράγματα του Ειρηνικού. 

Το «Pedro Miguel», το πρώτο φράγμα, θα χαμήλωνε τα πλοία 30 πόδια στην τεχνητή λίμνη Μιραφλόρες, πλάτους 3,2 χιλιομέτρων. 

Έπειτα, άλλα δύο φράγματα θα χαμήλωναν τα υπόλοιπα 54 πόδια στο κανάλι του επιπέδου της θάλασσας. 

Από εκεί και μετά, θα απέμεναν να διασχισθούν μόνο 13,7 χιλιόμετρα έως τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Αυτό ήταν το ηράκλειο έργο που αντιμετώπισε ο Γκέταλς. 

Τα κανάλια του επιπέδου της θάλασσας στις δύο άκρες του ισθμού ήταν εύκολη αποστολή με σκάψιμο και εκβάθυνση. Όμως τα φράγματα, με τις μεγάλες θαλάσσιες θύρες τους, εμφάνισαν πολύ περισσότερα προβλήματα. 

Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν το εσωτερικό κανάλι, επειδή το ηπειρωτικό χώρισμα ήταν 26 μέτρα ψηλότερο από το προτεινόμενο επίπεδο ύψους του θαλάσσιου διαδρόμου. 

Οι λόφοι έπρεπε να κοπούν κάθετα, σε μια έκταση 9 μιλίων στο Culebra Cut. 

Πηγή υδάτων θα ήταν για το σκοπό αυτό, ο ποταμός Τσάγρες. Αυτός όμως ήταν πολύ χαμηλότερος από το προτεινόμενο επίπεδο των 26 μέτρων. 

Έτσι κατασκευάστηκε το Φράγμα Γκατούν. 

Στο Culebra Cut, άνθρωποι και μηχανές έσκαψαν ένα βαθύ όρυγμα σε σχήμα V μέσα στο βουνό και ανασκάφηκαν εκατομμύρια κυβικά μέτρα χώματος και πέτρας, το μεγαλύτερο μέρος των οποιων μεταφέρθηκε στο Φράγμα Γκατούν. 

Την εποχή των βροχών υπήρχε ο κίνδυνος των κατολισθήσεων, αλλά και των πλημμυρών του ποταμού Τσάγρες.

Οι δεξαμενές έπρεπε να γίνουν αρκετά ευρείες, ώστε να μπορούν να χωρέσουν και τα μεγαλύτερα πλοία του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. 

Έτσι κατασκευάστηκαν με μήκος 1,000 ft (304,80 m), 110 ft (33,53 m) και το ύψος τους στα πλάγια ισούται με πολυκατοικία 6 ορόφων. 

Για να κατασκευαστεί το κανάλι του Παναμά, χρειάστηκε να μετατοπιστεί χώμα σε ποσότητα που ανήλθε συνολικά σε 240.000.000 τόνους. 

Η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να σχηματίσει 63 πυραμίδες, που η κάθε μία να έχει το ύψος της Μεγάλης Πυραμίδας της Αιγύπτου.

Τελικά, το έργο ολοκληρώθηκε. 

Στις 10 Οκτωβρίου 1913 άνοιξαν τα φράγματα της λίμνης και το νερό εισχώρησε στο κανάλι. 

Άνοιξαν οι υδατοφράχτες και τα νερά του Ατλαντικού γέμισαν την πρώτη σύρτη. 

Πλήθη από υπερήφανους εργάτες μαζί με τις οικογένειές τους ζητωκραύγασαν καθώς το πρώτο πλοίο, το ρυμουλκό «Γκέιταν», σημαιοστολισμένο μπήκε σφυρίζοντας μέσα στο φράγμα. 

Οι μηχανικοί και οι επίσημοι βρίσκονταν επάνω στο ρυμουλκό.

Ύστερα από ένα έτος, στις 15 Αυγούστου 1914, η Διώρυγα παραδόθηκε στη διεθνή ναυσιπλοΐα. 

Μέχρι το έτος 2000 βρισκόταν υπό την οικονομική εκμετάλλευση των ΗΠΑ.

Η Διώρυγα του Παναμά λειτουργεί χρησιμοποιώντας ένα σύστημα κλειδαριών που ανυψώνει και κατεβάζει πλοία μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού Ωκεανού. 

Καθώς αυτοί οι ωκεανοί είναι σε διαφορετικά επίπεδα, το κανάλι χρησιμοποιεί τρία σετ κλειδαριών - Gatun, Pedro Miguel και Miraflores - για να ρυθμίσει το υψόμετρο ενός πλοίου. 

Όταν ένα σκάφος εισέρχεται στο κανάλι, το νερό γεμίζει τον θάλαμο κλειδαριάς για να ανυψώσει το πλοίο στο επίπεδο της λίμνης Gatun, μια τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τη λειτουργία του καναλιού. 

Μετά τη διέσχιση της λίμνης, το πλοίο κατεβαίνει πάλι μέσα από τις κλειδαριές στην απέναντι πλευρά, επιτρέποντάς του να περάσει μέσα από τους δύο ωκεανούς.

 

Όλη η διαδικασία τροφοδοτείται από τη βαρύτητα, χρησιμοποιώντας γλυκό νερό από τις γύρω λίμνες και δεξαμενές. 

Κάθε θάλαμος κλειδαριάς έχει μήκος 1.000 πόδια και πλάτος 110 πόδια, αρκετά μεγάλος για να χωρέσει τα τεράστια φορτηγά πλοία που διασχίζουν τακτικά το κανάλι. 

Αυτό το θαύμα μηχανικής συντομεύει το ταξίδι για πλοία περίπου 8.000 μίλια, σε σύγκριση με το ταξίδι γύρω από το νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής...!!!

Στις αρχές του 20^ου αιώνα, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Θεόδωρος Ρούσβελτ, είχε δηλώσει για τη Διώρυγα του Παναμά ότι είναι «ένα από τα κατορθώματα για τα οποία οι άνθρωποι της δημοκρατίας μας θα αναπολούν με τη μεγαλύτερη υπερηφάνεια». 

Πάνω από έναν αιώνα αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να πάρει πίσω το Κανάλι, στο όνομα της ίδιας δημοκρατίας.

Ο νεοεκλεγείς Αμερικανός πρόεδρος καταγγέλλει τα αυξημένα τέλη που έχει επιβάλει ο Παναμάς για τη χρήση της πλωτής οδού που συνδέει τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό ωκεανό. 

Λέει ότι εάν τα πράγματα δεν αλλάξουν μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον επόμενο μήνα, «θα απαιτήσουμε να επιστραφεί η Διώρυγα του Παναμά στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, πλήρως, γρήγορα και χωρίς αμφιβολία».

Ο Τραμπ εδώ και καιρό απειλεί ακόμη και συμμάχους με τιμωρητικές ενέργειες με την ελπίδα να κερδίσει παραχωρήσεις. 

Αλλά οι ειδικοί και στις δύο χώρες είναι ξεκάθαροι: Αν δεν πάει σε πόλεμο με τον Παναμά, ο Τραμπ δεν μπορεί να επανακτήσει τον έλεγχο του Καναλιού που οι ΗΠΑ συμφώνησαν να παραχωρήσουν τη δεκαετία του 1970.

 

Η Διώρυγα

Πρόκειται για μια τεχνητή πλωτή οδό που χρησιμοποιεί μια σειρά από δεξαμενές για πάνω από 82 χιλιόμετρα στη μέση του Παναμά και συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό.  

Για τα πλοία, εξοικονομεί πάνω από 11.000 χιλιόμετρα, καθώς αποφεύγουν να περιπλεύσουν το Ακρωτήριο Χορν στο νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής.

Το Κανάλι εξοικονομεί για τα αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα «σημαντικό χρόνο και ένα σημαντικό κόστος καυσίμων» και επιτρέπει ταχύτερη παράδοση αγαθών, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για φορτία ευαίσθητα στο χρόνο και ευπαθή αγαθά.

Η κατασκευή

Μια προσπάθεια δημιουργίας ενός καναλιού μέσω του Παναμά με επικεφαλής τον Φερντινάν Λεσέψ, ο οποίος έχτισε τη Διώρυγα του Σουέζ της Αιγύπτου, ξεκίνησε το 1880 όμως λίγα χρόνια αργότερα, χρεοκόπησε.

Η ελονοσία, ο κίτρινος πυρετός και άλλες τροπικές ασθένειες αποδεκάτισαν το εργατικό δυναμικό που ήδη είχε να αντιμετωπίσει ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο έδαφος και σκληρές συνθήκες εργασίας στη ζούγκλα.  

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, κατά την κατασκευή της διώρυγας χάθηκαν περισσότερες από 20.000 ζωές.

Ο Παναμάς ήταν τότε επαρχία της Κολομβίας, η οποία αρνήθηκε να επικυρώσει τη συνθήκη του 1901 που αδειοδοτούσε αμερικανικά συμφέροντα για την κατασκευή του καναλιού. 

Ο Ρούσβελτ απάντησε στέλνοντας πολεμικά πλοία στις ακτές του Παναμά, τόσο του Ατλαντικού, όσο και του Ειρηνικού. 

 Οι ΗΠΑ προετοίμασαν επίσης ένα σύνταγμα έτοιμο για εφαρμογή μετά την ανεξαρτησία του Παναμά, δίνοντας στις αμερικανικές δυνάμεις «το δικαίωμα να επέμβουν σε οποιοδήποτε μέρος του Παναμά, για να αποκαταστήσουν τη δημόσια ειρήνη και τη συνταγματική τάξη».

Τα κολομβιανά στρατεύματα δεν μπόρεσαν καν να διασχίσουν τη σκληρή ζούγκλα και ο Παναμάς κήρυξε ουσιαστικά μια αναίμακτη ανεξαρτησία τον Νοέμβριο του 1903 και σύντομα υπέγραψε μια συνθήκη που επέτρεπε σε μια αμερικάνικη κοινοπραξία να ξεκινήσει την κατασκευή.

Υπό αμερικανικό έλεγχο

Η πλωτή δίοδος άνοιξε το 1914, αλλά σχεδόν αμέσως πολλοί στον Παναμά άρχισαν να αμφισβητούν τη νομιμότητα της αμερικάνικης παρέμβασης, οδηγώντας τη χώρα στο λεγόμενο «αγώνα των γενεών» για την ακύρωση της συνθήκης με την Ουάσιγκτον.

Τη δεκαετία του 1930, οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν από το δικαίωμά τους να παρεμβαίνουν στον Παναμά. 

Μέχρι τη δεκαετία του 1970, με το διοικητικό κόστος της να αυξάνεται απότομα, η Ουάσιγκτον πέρασε χρόνια διαπραγματευόμενη με τον Παναμά για να παραχωρήσει τον πλήρη έλεγχο της πλωτής οδού.

Τελικά, η κυβέρνηση Κάρτερ συνεργάστηκε με την κυβέρνηση του Ομάρ Τορίγιος στον Παναμά υποβάλλοντας προς έγκριση δύο συνθήκες: τη «Μόνιμη Συνθήκη Ουδετερότητας» και τη «Συνθήκη της Διώρυγας του Παναμά».

Η πρώτη, η οποία συνεχίζεται στο διηνεκές, δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να προβαίνουν τις απαιτούμενες ενέργειες ώστε να διασφαλίζουν ότι το κανάλι παραμένει ανοιχτό και ασφαλές, ενώ η δεύτερη δήλωνε ότι οι ΗΠΑ θα παρέδιδαν το κανάλι στον Παναμά στις 31 Δεκεμβρίου 1999.

Και οι δύο συνθήκες υπογράφηκαν το 1977 και επικυρώθηκαν το επόμενο έτος. 

Οι συμφωνίες συνέχισαν να ισχύουν και μετά το 1989, όταν ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους εισέβαλε στον Παναμά για να απομακρύνει τον ηγέτη Μανουέλ Νοριέγκα.

 

Το Κανάλι στα χέρια του Παναμά

Η διαχείριση της διώρυγας ήταν πιο αποτελεσματική υπό τη διαχείριση του Παναμά, καθώς η κίνηση αυξήθηκε κατά 17% μεταξύ των οικονομικών ετών 1999 και 2004 . 

 

Οι ψηφοφόροι του Παναμά ενέκριναν μέσω δημοψηφίσματος το 2006 μια μεγάλη επέκταση του καναλιού για να μπορεί να εξυπηρετεί μεγαλύτερα και σύγχρονα φορτηγά πλοία. 

Η επέκταση κράτησε μέχρι το 2016 και κόστισε περισσότερα από 5,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Την Κυριακή, σε τηλεοπτικό μήνυμα ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ Μουλίνο δήλωσε ότι «κάθε τετραγωνικό μέτρο του καναλιού ανήκει στον Παναμά και θα συνεχίσει να του ανήκει», προσθέτοντας ότι «μπορεί ο λαός της χώρας να είναι διχασμένος σε ορισμένα βασικά ζητήματα, όμως όσον αφορά το κανάλι μας και την κυριαρχία μας, όλοι θα ενωθούμε κάτω από τη σημαία του Παναμά».

Η αύξηση των τελών

Το κόστος χρήσης του Καναλιού έχει αυξηθεί για τα πλοία λόγω της περσινής ξηρασίας που επηρέασαν τον επιτρεπόμενο αριθμό διελεύσεων, αναγκάζοντας τον Παναμά να μειώσει δραστικά τη ναυτιλιακή κίνηση. 

Αν και οι βροχές έχουν ως επανέλθει σε μεγάλο βαθμό, ο Παναμάς λέει ότι μελλοντικές αυξήσεις τελών ενδέχεται να είναι απαραίτητες καθώς αναλαμβάνει βελτιώσεις για να καλύψει τις σύγχρονες ναυτιλιακές ανάγκες.

Ο πρόεδρος Μουλίνο διαβεβαίωσε ότι τα τέλη για τη χρήση του καναλιού “δεν καθορίζονται από ιδιοτροπία”.

Από την πλευρά του, ο Χόρχε Λουίς Κιχάνο, ο οποίος υπηρέτησε ως διαχειριστής της Διώρυγας από το 2014 έως το 2019, είπε ότι όλοι οι χρήστες του πλωτής διόδου υπόκεινται στα ίδια τέλη, αν και διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος του πλοίου και άλλους παράγοντες.

«Μπορώ να δεχτώ ότι οι πελάτες του Καναλιού μπορεί να παραπονεθούν για οποιαδήποτε αύξηση της τιμής, όμως αυτό δεν τους δίνει το δικαίωμα να σκεφτούν να το πάρουν υπό τον έλεγχό τους».

Η αξίωση του Τραμπ

Ο εκλεγμένος Πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι το Κανάλι «δόθηκε στον Παναμά και στον λαό του Παναμά, αλλά έχει διατάξεις ότι πρέπει να μας φέρονται δίκαια. 

Και δεν μας φέρθηκαν δίκαια», αναφερόμενος στη συνθήκη του 1977, που «ανόητα», όπως είπε, παραχώρησε τη διώρυγα.

Η συνθήκη ουδετερότητας δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να δράσουν εάν η λειτουργία του καναλιού απειληθεί λόγω στρατιωτικής σύγκρουσης, όμως όχι να επανακτήσουν τον έλεγχο.

“Δεν υπάρχει καμία ρήτρα κανενός είδους στη συμφωνία ουδετερότητας που να επιτρέπει την ανάληψη του ελέγχου του Καναλιού”, λέει ο Κιχάνο, που τονίζει ότι “νομικά, δεν υπάρχει τρόπος, υπό κανονικές συνθήκες, να ανακτηθεί η περιοχή”.

Βίντεο με όλη την Διαδικασία Διέλευσης.. 

 

 

 Κείμενο και Φωτογραφίες από το Διαδίκτυο και Βίντεο από το Youtube 

 Nικήτας Μαυράκης. Ο πρώτος άνθρωπος που πέρασε από τη διώρυγα του Παναμά Ο πρώτος καπετάνιος που διέσχισε το κανάλι ήταν Έλληνας. Ο Νικήτας Μαυράκης, γεννημένος στην Κάσο το 1859, ήταν ο άνθρωπος που επιλέχθηκε ανάμεσα σε δεκάδες υποψήφιους να πλεύσει με το αμερικανικό SS Ancon την ημέρα των εγκαινίων στη διώρυγα. ...
 Παρακολουθήστε το δημοσίευμα για τον Έλληνα καπετάνιο από την Κάσο..